ferritine.nl

Al maanden moe? Misschien is het wel je ferritine.

Ferritine is je ijzervoorraad. Die kan bijna leeg zijn terwijl je bloed er bij een gewone controle ‘goed’ uitziet. Je bent dan niet aan het overdrijven. Hier lees je wat een lage ferritine met je doet, welke waarde laag is en hoe je het bij je huisarts op tafel krijgt.

onder 15voorraad op15 tot 30laag30 tot 200gevuldin µg/L, de grenzen verschillen per lab
Wat betekent mijn waarde?Doe de klachtencheck
De hele uitleg in 3 minuten. Wat ijzer doet, waarom je voorraad leegraakt terwijl je Hb normaal blijft, en wat je de huisarts vraagt. Met ondertitels.

Ferritine, uitgelegd door artsen en kenners

13 Nederlandstalige podcasts en video's, samengevat met hoofdstukken. Bekijk ze allemaal

Twee rekeningen

Zie ijzer als geld. Hemoglobine (Hb) is je betaalrekening: het ijzer dat nu in je rode bloedcellen zuurstof rondbrengt. Ferritine is je spaarrekening. Zolang er spaargeld is, blijft je betaalrekening netjes aangevuld.

In je bloed: elke rode bloedcel draagt ijzer. Dat is je Hb.

Zo raakt je voorraad op

Schuif en kijk wat er met je Hb gebeurt. Het blijft lang normaal, en dat is precies het probleem.

Hb, in je bloed7,8 mmol/L
Ferritine, je spaarpot80 µg/L

Alles op peil

Je voorraad vult je Hb steeds aan. Verlies je bloed, dan pakt je lichaam ijzer uit de spaarpot.

Waarom vooral vrouwen?

Met elke menstruatie verlies je bloed, en met dat bloed ijzer. Ongeveer de helft van het ijzer in je lichaam zit in je rode bloedcellen.

Wie elke maand meer verliest dan ze via eten binnenkrijgt, teert langzaam in op haar voorraad. Dat gaat zo geleidelijk dat je went aan het gevoel. Moe zijn met een gezin en een baan lijkt logisch. Haaruitval lijkt stress.

Zwangerschap kost extra ijzer, net als borstvoeding, veel sporten en bloed doneren. Eet je geen vlees, dan krijg je ijzer binnen dat je lichaam minder makkelijk opneemt. Lees wat je als vegetariër kunt doen.

Illustratie van een vrouw die gaapt achter haar laptop, met een haarborstel op tafel

Herken je dit?

Klachten bij een ijzertekort zijn vaag en sluipen erin. Daarom helpt het om ze op een rij te zetten. Deze check stelt geen diagnose; hij helpt je bepalen of het tijd is voor een bloedonderzoek.

Wat herken je?
Geldt een van deze voor jou?

Tik aan wat je herkent. Er wordt niets opgeslagen of verstuurd.

Je uitslag lezen

Op een uitslag staat vaak alleen ‘normaal’ of ‘afwijkend’. Vraag om de getallen en vul ze hier in. Je ziet per waarde waar je staat en wat dat betekent.

µg/L

Vul je uitslag in.

mmol/L

Vul je uitslag in.

%

Vul je uitslag in.

Dit is uitleg, geen diagnose. Grenswaarden verschillen per laboratorium en je arts kijkt ook naar je klachten, je voorgeschiedenis en andere waarden zoals CRP en MCV.

Naar de huisarts

  1. Schrijf je klachten op

    Wat, sinds wanneer, en wat je ervan merkt in je dag. ‘Ik moet na het werk een uur liggen’ zegt meer dan ‘ik ben moe’.

  2. Vraag gericht naar ferritine

    Vraag ook naar je transferrinesaturatie. Een Hb alleen zegt niets over je voorraad.

  3. Vraag de uitslag met getallen

    Via de patiëntenportal of de assistente. Dan kun je zelf meekijken en vergelijken.

  4. Spreek een controle af

    Krijg je ijzer, laat na vier tot zes weken opnieuw prikken. Zo weet je of het aanslaat.

  5. Blijf doorvragen

    Houd je klachten, of stijgen je waarden niet? Vraag naar de oorzaak en of een verwijzing naar de internist of gynaecoloog zinvol is.

Illustratie van een huisarts die luistert naar een vrouw die haar aantekeningen laat zien

Wat je kunt zeggen

Ik heb sinds [maand/jaar] last van [klachten]. Ik wil graag weten of een ijzertekort daar een rol in speelt. Kunt u naast mijn Hb ook mijn ferritine en transferrinesaturatie laten meten? En mag ik de uitslag met de getallen erbij?

Zo voel je je weer beter

Herstel gaat in stappen. Je energie komt meestal eerder terug dan je haar. Het helpt om te weten wat je wanneer kunt verwachten, zodat je niet te vroeg stopt.

Illustratie van een lachende vrouw die in de zon langs een gracht fietst
  1. Week 1

    Je begint met ijzer

    Je merkt nog weinig. Zwarte ontlasting is normaal. Last van je maag? Probeer om de dag.

  2. Week 2 tot 4

    Je energie komt terug

    Veel vrouwen worden helderder in hun hoofd en minder snel moe. Je Hb begint te stijgen.

  3. Week 4 tot 6

    Controle bij de huisarts

    Een nieuwe bloedafname laat zien of het ijzer aanslaat. Stijgt er weinig, dan zoek je samen verder.

  4. Maand 3 tot 6

    Je voorraad is weer gevuld

    Je slikt door tot ongeveer drie maanden nadat je Hb normaal is. Je haar groeit langzaam terug.

  5. Daarna

    Houd het op peil

    Ligt de oorzaak bij hevige menstruatie, laat die dan behandelen. Laat over een jaar opnieuw meten.

Je voorraad weer aanvullen

Een tekort behandel je met ijzer. Daarnaast zoekt de arts naar de oorzaak, zodat je voorraad niet opnieuw leegloopt.

Meestal de eerste stap

De huisarts schrijft vaak ferrofumaraat voor. Je Hb stijgt binnen een paar weken. Je voorraad vullen duurt langer: daarom slik je door tot ongeveer drie maanden nadat je Hb weer normaal is.

  • Eén keer per dag of om de dag

    Na een dosis ijzer remt je lichaam de opname een dag lang af. Om de dag slikken geeft daardoor vaak minstens zoveel opname, met minder maagklachten (Stoffel e.a., 2017).

  • Op een lege maag

    Een half uur voor het ontbijt, met water of sinaasappelsap. Vitamine C helpt bij de opname.

  • Niet met thee, koffie of zuivel

    Houd een uur afstand. Dat geldt ook voor maagzuurremmers en calciumtabletten.

  • Zwarte ontlasting is normaal

    Last van je maag of verstopping? Overleg over een lagere dosis of een ander middel. Stop niet zomaar.

Liever luisteren?

Internisten, huisartsen, een gynaecoloog, een sportarts en journalisten over ijzertekort. We vatten 13 Nederlandstalige podcasts en video's voor je samen, met hoofdstukken zodat je meteen naar het stuk gaat dat jou aangaat.

Alle afleveringen

Vragen die vaak terugkomen

Is al die aandacht voor ferritine niet gewoon een hype?

Een ijzertekort komt bij vrouwen die menstrueren veel voor, en bij standaard bloedonderzoek wordt vaak alleen Hb gemeten. Dat meer vrouwen er nu naar vragen, betekent vooral dat een gemist probleem zichtbaarder wordt. Niet elke vermoeidheid komt door ijzer, en dat is precies waarom meten zinvol is.

Kan ik niet gewoon zelf ijzer gaan slikken?

Liever niet zonder bloedonderzoek. Je lichaam kan teveel ijzer slecht kwijt, en bij erfelijke ijzerstapeling (hemochromatose) is extra ijzer schadelijk. Daarnaast wil je weten waarom je een tekort hebt: hevige menstruatie of een darmprobleem vraagt om een eigen aanpak.

Mijn ferritine is 'normaal' maar ik voel me niet goed. Wat nu?

Vraag naar het getal en naar de ondergrens die jouw lab gebruikt. Een waarde van 18 µg/L heet soms normaal, terwijl je voorraad dan bijna op is. Had je bij de meting een infectie of ontsteking, dan kan ferritine hoger uitvallen dan je voorraad echt is. Een transferrinesaturatie helpt dan.

Hoe snel voel ik me beter?

Met tabletten merken veel vrouwen na twee tot vier weken verschil. Haaruitval herstelt langzamer, reken op een paar maanden. Laat na ongeveer vier tot zes weken je bloed opnieuw prikken om te zien of het werkt.

Mijn menstruatie is erg hevig. Is dat ook iets voor de huisarts?

Ja. Doorlekken door verband of tampon heen, stolsels groter dan een muntstuk, of 's nachts je bed uit moeten om te verschonen: dat is meer bloedverlies dan normaal. Behandeling daarvan voorkomt dat je voorraad steeds opnieuw leegloopt.

Wanneer moet ik sneller naar een arts?

Bij kortademigheid in rust, pijn op de borst, flauwvallen, zwarte teerachtige ontlasting die niet door ijzertabletten komt, of bloed bij de ontlasting. Bel dan dezelfde dag je huisarts.

Wat je vandaag al kunt doen

  • Schrijf drie klachten op

    Met sinds wanneer je ze hebt. Neem het lijstje mee naar de huisarts.

  • Let op je menstruatie

    Tel hoe vaak je verschoont en of je doorlekt. Dat zegt veel over je bloedverlies.

  • Eet je ijzer met vitamine C

    Linzen met paprika, of vlees met broccoli. Thee en koffie liever een uur later. Bekijk de recepten

Laat naast je Hb ook je ferritine meten. En blijf doorvragen als je klachten houdt.